Yapay Zeka Risk Gözlemevi Araştırması: Şirket Raporlarında AI Riskleri Artıyor ancak İçerik Yüzeysel Kalıyor

Yapay zekanın ticari operasyonlara entegrasyonu hız kesmeden sürerken, şirketlerin bu teknolojiden kaynaklanan riskleri kurumsal raporlarına nasıl yansıttığı akademik incelemelerin odağı haline geldi. Bart Jaworski tarafından hazırlanan ve arXiv platformunda yayımlanan "The AI Risk Observatory: What Can We Learn from AI Disclosures in Annual Reports About Societal Resilience?" başlıklı araştırma, büyük dil modelleri kullanılarak kurumsal şeffaflığın ve toplumsal direncin nasıl analiz edilebileceğini gözler önüne seriyor.

LLM Destekli İki Aşamalı Sınıflandırma Boru Hattı

Araştırma, kurumsal raporlardaki yapay zeka söylemlerini sistematik olarak incelemek amacıyla yeniden üretilebilir iki aşamalı bir sınıflandırma mimarisi kullanıyor. Çalışmanın veri setini, 2020 ile 2025 yılları arasındaki dönemi ve kısmi 2026 verilerini kapsayan, İngiltere borsalarında işlem gören 1.362 şirkete ait toplam 9.821 yıllık faaliyet raporu oluşturuyor.

Metodolojinin güvenilirliğini test etmek için model, 474 insan etiketli pasajla karşılaştırıldı; bu süreçte yüksek geri çağırım ve orta düzeyde etiket düzeyi uyum yakalandı. Bu altyapı sayesinde araştırmacılar, şirketlerin yapay zeka entegrasyonu ve olası risk algılarını büyük ölçekte miktarlandırdı.

Çarpıcı Bulgular: Risk Anımları Artıyor, Zarar Bildirimleri Neredeyse Yok

Elde edilen ampirik kalıplar, şirketlerin yapay zekaya yaklaşımında son yıllarda yaşanan değişimi net bir şekilde ortaya koyuyor. 2020 yılında İngiliz şirketlerinin yıllık raporlarında yapay zeka riskine değinenlerin oranı yalnızca %2,8 iken, bu oran 2025 yılı itibarıyla %41,2'ye tırmandı. Benzer şekilde, yapay zeka benimseme beyanları da %13,8'den %45,2'ye yükseldi. Raporda dikkat çeken bir diğer detay, tedarikçi atıflarının Microsoft başta olmak üzere dar bir teknoloji devi kümesinde yoğunlaşması oldu.

Ancak nicel artış, niteliksel derinlikle örtüşmüyor. Araştırma, yapay zeka risk açıklamalarının büyük çoğunluğunun özlü ve somut nitelikte olmadığını ortaya koyuyor. 2025 yılında şirketlerin %41,2'si yapay zekayı bir risk faktörü olarak metinlerine dahil etmesine karşın, bu açıklamaların yalnızca %4,3'ü derinlemesine ve gerçekçi risk analizi barındıran özlü kategoride değerlendirildi. Dahası, yapay zeka kaynaklı gerçek zararların raporlandığı vakalar neredeyse yok denecek kadar az; tüm korpus genelinde bu tür bildirimlerin yalnızca 7 raporda yer aldığı tespit edildi.

Sektörel ve Pazar Segmenti Ayrışması

Araştırmanın altını çizdiği bir diğer önemli bulgu ise kurumsal risk açıklamalarının sektörler ve pazar segmentleri arasında gösterdiği dengesizlik oldu. Özellikle alternatif yatırım pazarı olan AIM raporlarının, Ana Pazar şirketlerine kıyasla yapay zeka risklerini çok daha düşük oranlarda açıkladığı belirlendi.

Buna ek olarak, enerji ve veri altyapısı gibi Kritik Ulusal Altyapı sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerin de AI risk açıklamalarında genel ortalamanın gerisinde kaldığı gözlemlendi. Bu durum, toplumsal direnç ve kritik operasyonların güvenliği açısından bu sektörlerdeki raporlama kalitesine dair soru işaretlerini beraberinde getiriyor.