Türkiye’de Yapay Zekâ Destekli Otonom Çiftlik Dönemi Başladı

Tarım ve hayvancılık sektöründe manuel süreçlerin yerini otomasyon ve yapay zekâ teknolojilerine bıraktığı yeni bir dönem Türkiye'de resmen hayata geçiyor. Geleneksel üretim modellerinin fiziksel altyapı ve insan deneyimine olan bağımlılığını azaltmayı amaçlayan Tarım Teknolojileri Kümelenmesi Vakfı, tarımda dijital dönüşümü hızlandıracak kapsamlı bir programı devreye soktu. Bu kapsamda 12 farklı şehirden seçilen 22 tarım girişimcisi, kendi bölgelerinde yapay zekâ destekli otonom çiftlikler kurmaya başladı.

Robotik Sistemler ve Akıllı Ahırlar Devrede

Her biri 100 büyükbaş hayvan kapasitesine sahip olan yeni nesil otonom çiftliklerde, üretim ve bakım süreçlerinin büyük bir bölümü insan müdahalesine gerek kalmadan yürütülecek. Tesislerin en dikkat çeken yönlerinden biri, süt sağımının tamamen robotik sistemlere devredilmesi oldu. Otonom sağım robotları, sağım işlemini gerçekleştirirken elde edilen verileri dijital ortamda kaydederek sürü takibini kolaylaştırıyor.

Sadece sağım değil, gün içerisinde sürekli tekrarlanan yemleme operasyonları da otomasyon sistemlerine emanet edildi. Otonom buzağı besleme sistemleri, otomatik yemleme çözümleri ve yem itme robotları sayesinde hayvanların beslenme düzeni hassasiyetle yönetiliyor. Ayrıca akıllı yem merkezleri, hayvanların ihtiyaç duyduğu rasyonların en uygun şekilde hazırlanarak ilgili noktalara ulaştırılmasını sağlıyor. Ahır içindeki sıcaklık, havalandırma ve diğer çevresel faktörler ise akıllı ahır sistemlerinde yer alan sensörler aracılığıyla kesintisiz olarak izleniyor.

Tarlalarda Otonom Araçlar ve Hassas Tarım Modeli

Otonom üretim konsepti yalnızca kapalı alan hayvancılığıyla sınırlı kalmıyor. Program dahilinde tarlalardaki tarımsal üretim süreçleri de dijitalleştiriliyor. Tarım dronları ve otonom robotik araçlar, tarlalarda insan gücüne dayanan ilaçlama ve hasat gibi işlemleri otomatikleştiriyor. Sensörlerden gelen verilerle beslenen bu sistemler, tarlanın tamamına tek tip işlem uygulamak yerine yalnızca ihtiyaç duyulan spesifik noktalara müdahale edilmesini sağlayarak hassas tarım uygulamalarına olanak tanıyor.

Kapsamlı Eğitim ve Sertifikasyon Süreci

Programa dâhil edilen girişimciler, otonom sistemleri devralmadan önce teorik ve uygulamalı bir eğitim sürecinden geçiriliyor. Hayvan sağlığı, sürü yönetimi, üretim planlaması, işletmecilik, robotik teknolojiler, sensörler, veri analizi ve yapay zekâ destekli üretim başlıklarında eğitim alan adaylar, başarılı oldukları takdirde sertifikalandırılarak yatırımcılarla buluşturuluyor ve çiftlik kurulum aşamasına geçiyor. Anadolu Ajansı'na değerlendirmelerde bulunan girişimcilerden Şeydanur Kaya, kurulan bu yeni tesislerle birlikte 100 anaç Angus'tan 100 sağlıklı buzağı elde etmeyi hedeflediklerini ifade ediyor.

Üniversite İş Birlikleri ve Hedeflenen Vizyon

Son bir yıl içerisinde Türkiye genelinde 12 şehirde toplam 24 otonom çiftlik kurulmuş durumda. Bu tesislerin 12'si Yükseköğretim Kurulu ile yapılan protokoller çerçevesinde üniversitelere eğitim ve araştırma amacıyla hibe edilirken, diğer 12'si ise tarım girişimcileri için faaliyete geçirildi. Üniversite bünyesindeki çiftlikler, öğrencilerin yeni nesil teknolojilerle uygulamalı eğitim almasını ve akademik çalışmaların doğrudan sahaya yansıtılmasını amaçlıyor.

Kısa vadeli planlamalar doğrultusunda, 2026 yılının sonuna kadar yapay zekâ destekli otonom çiftlik sayısının 40'a çıkarılması hedefleniyor. Vakfın uzun vadeli vizyonu ise 40 bin genç tarım girişimcisini 40 bin yeni nesil otonom çiftlikle buluşturacak geniş ölçekli bir ekosistem inşa etmek. Bu vizyonun gerçeğe dönüşmesi durumunda, bugün pilot uygulamalarla test edilen yapay zekâ ve robotik teknolojilerin Türkiye'nin genel tarımsal üretim standardının kalıcı bir parçası hâline gelmesi bekleniyor.