Pentagon, Yapay Zeka Alımlarını 5 Dakikalık Videolarla Hızlandırmayı Hedefliyor

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), yapay zeka teknolojilerini ordu envanterine katma sürecini hızlandırmak için dikkat çekici bir yönteme başvuruyor. Savunma Bakanlığı’na bağlı Dijital ve Yapay Zeka Ofisi (CDAO) tarafından yönetilen Tradewinds inisiyatifi, savunma sanayii dışından gelen şirketlerin en fazla beş dakikalık ürün videoları aracılığıyla yapay zeka çözümlerini sunmasına olanak tanıyor. Bu uygulama, aylarca süren tedarik süreçlerini haftalardan kısa süreye indirerek OpenAI, Anthropic ve Google gibi teknoloji devlerinin yapay zeka tekliflerinin ordu tarafından hızla satın alınmasının önünü açıyor.

Tradewinds Solutions Marketplace adı verilen platformda, her ay toplanan bir jüri paneli şirketlerin gönderdiği videoları inceliyor. Ürünlerin ordunun güncellenen stratejik odak alanlarına nasıl hizmet ettiğini değerlendiren jüri, kabul edilen ürünlere rekabet sonrası statüsü kazandırıyor. Birçok resmi ihale düzenlemesi sıkı rekabet şartları ararken, bu statü resmi alıcılara bu zorunluluğu hızlıca geçme imkanı tanıyor. Bir Pentagon yetkilisi, Tradewinds sayesinde bazı tedarik sözleşmelerinin bir haftadan kısa sürede tamamlandığını belirtiyor. Listede yer alan OpenAI, Anthropic ve Google ise konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı.

Hızlı Tedarikin Arkasındaki Mekanizma: Other Transaction Anlaşmaları

Tradewinds üzerinden onay alarak özel bir statü elde eden ürünler, bakanlık alıcılarının Other Transaction (OT) adı verilen özel sözleşme türlerini kullanmasını kolaylaştırıyor. Bu sözleşmeler, geleneksel federal tedarik yasalarının bazı gerekliliklerine tabi tutulmuyor. Mevzuata göre Pentagon, Kongre'ye bildirimde bulunmak zorunda kalmadan tek bir OT anlaşmasıyla 500 milyon dolara kadar harcama yapabiliyor.

Tedarik uzmanları, bu tür esnek anlaşmaların aylarca sürecek süreçleri beklemek istemeyen girişimciler için cazip olduğunu vurguluyor. Ancak sistemin denetlenemeyen tarafları da eleştiri oklarının hedefi oluyor. Iowa Senatörü Joni Ernst, WIRED’a yaptığı açıklamada OT anlaşmalarının yeni ortaklar çekmek ve bürokrasiyi azaltmak için fırsatlar sunduğunu, ancak çok sayıda incelemenin soru işaretleri yarattığını belirtti. Ernst; şüpheli maliyetler, gizli bilgilerin yanlış yönetilmesi, denetim eksikliği ve sonuçların takip edilememesi gibi risklere dikkat çekti. Ernst, bu tür harcamaların kamuya raporlanmasını zorunlu kılacak Stop Secret Spending Act of 2025 tasarısının geçmesi için öncülük etmişti. Tasarıya göre ajansların uyum sağlaması için üç yıllık bir süre tanınıyor. Kamu kayıtlarına göre Google, Anthropic ve OpenAI’ın CDAO ile OT anlaşmaları bulunuyor, ancak şirketler bu anlaşmaların Tradewinds üzerinden yapılıp yapılmadığını doğrulamadı.

Silikon Vadisi ve Pentagon Arasındaki Güç Dengesi

Tradewinds inisiyatifinin temel hedeflerinden biri, Joint Artificial Intelligence Center'ın eski tedarik sorumlusu Will Roberts'ın belirttiği gibi, geleneksel savunma sanayii dışındaki aktörleri sektöre çekmek. Soğuk Savaş sonrasında Pentagon'un savunma bütçelerinin kesilmesiyle dev şirketleri birleşmeye teşvik ettiğini hatırlatan uzmanlar, bu durumun uzun vadede pazardaki rekabeti daralttığını savunuyor.

Valley of Death: How Big Tech Is Fueling the Future of War kitabının yazarı Sharon Weinberger, kişisel bilgisayar devriminin Silicon Valley'e kendi parasını kazanma ve askeri fonlara bağımlı kalmadan kendi araştırma önceliklerini belirleme gücü verdiğini ifade ediyor. Weinberger, Pentagon'un yapay zekaya ayırabileceği bütçenin risk sermayesi yatırımlarının yanında çok küçük kaldığını belirterek, Pentagon artık teknolojinin yönünü kendisi belirleyemezse ne olacak? Bu durum ordu için gerçekten korkutucu değerlendirmesinde bulunuyor.

Bu gerilim zaman zaman kamuoyuna da yansıyor. Örneğin Anthropic’in tedarik zinciri riski olarak değerlendirilmesine yönelik hukuki tartışmalar, hükümetin yapay zeka şirketleri üzerindeki otoritesini hangi yasal mekanizmalarla kurabileceğini aramasının bir yansıması olarak görülüyor. Geçmişte de benzer sürtüşmeler yaşanmış; 2018 yılında Google çalışanlarının Pentagon’un Project Maven projesine katılımına karşı çıkması üzerine Google projeden çekilmişti. Pentagon yıllarca Google’ı insani yardım ve gazi sağlığı gibi daha az tartışmalı projelerle ikna etmeye çalışmıştı. Nitekim Tradewinds sitesinde yer alan ödüllendirilebilir çözümler arasında Google for Military Health de bulunuyor. Şirket, Temmuz 2025’te CDAO ile sınır teknolojilerinin savunma ekosistemine entegrasyonu için 200 milyon dolarlık bir anlaşma duyurmuştu.

Operasyonel Riskler ve Hedefleme Süreçleri

Pentagon’un yapay zeka alımlarını bu denli hızlandırma çabası, operasyonel süreçlerin ve yapay zeka destekli hedefleme mekanizmalarının güvenilirliği üzerine yapılan incelemelerle de örtüşüyor. Bloomberg ve Gizmodo tarafından yayımlanan soruşturma raporları, askeri operasyonlarda yapay zeka teknolojilerine aşırı güvenilmesinin, geçmişteki bazı çatışmalarda hatalı istihbarat ve trajik kayıplarla sonuçlandığını ortaya koymuştu.

Yapay zekanın askeri operasyonlarda ve hedefleme zincirlerinde kullanımının bu derece pratikleştirilmesi, bir yandan teknoloji şirketleri ile savunma departmanı arasındaki entegrasyonu hızlandırırken, diğer yandan stratejik kararların denetlenebilirliği konusundaki soru işaretlerini canlı tutuyor. Beyaz Saray'ın 2027 bütçe talebinde Kongre'den Savunma Bakanlığı için 1.5 trilyon dolar talep etmesi ve yapay zeka yatırımlarını öncelik olarak göstermesi, bu alanın Washington'daki önceliğini koruduğunu gösteriyor. Tradewinds pazarındaki 5 dakikalık videoların yarattığı hız, askeri tedarik bürokrasisini dönüştürürken, getirdiği denetim riskleri önümüzdeki dönemde de tartışılmaya devam edecek gibi görünüyor.